Αθήνα, Ελλάδα: Σήμερα, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την εφαρμογή της Κοινής Δήλωσης ΕΕ–Τουρκίας, η οποία σημάδεψε καθοριστικά τη διαχείριση του προσφυγικού στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Η εφαρμογή της βασίστηκε στον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας», οδηγώντας στην επιστροφή αιτούντων άσυλο από τα ελληνικά νησιά, στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που προέβλεπε την επανεγκατάσταση ενός Σύρου στην ΕΕ για κάθε επιστροφή. Ωστόσο, από τον Μάρτιο του 2020, οι επιστροφές έχουν ουσιαστικά παγώσει.
Μέσα σε αυτή την δεκαετία, και πέρα από τις ενστάσεις νομικών εμπειρογνωμόνων, έχουν καταγραφεί παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο στην πρόσβαση στην επικράτεια, τις διαδικασίες ασύλου όσο και στις συνθήκες διαβίωσης. Κατά τη διάρκεια των δέκα αυτών χρόνων, χιλιάδες άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, σε υπερπλήρεις δομές με ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας.
H HIAS Ελλάδος με την παρουσία της στη Λέσβο αλλά και άλλες οργανώσεις που δραστηριοποιούνταν στα ελληνικά νησιά υπήρξαν μάρτυρες των συνεπειών αυτής της Δήλωσης – όπως για παράδειγμα το ΚΥΤ της Μόριας το οποίο έχει χαρακτηρισθεί διεθνώς ως ντροπή για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Σήμερα, τα περισσότερα hotspots έχουν μετατραπεί σε Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθούνται πολιτικές όπως οι «κόμβοι επιστροφής» και η διεύρυνση της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την τάση εξωτερικοποίησης της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, μεταθέτοντας τη διαχείριση των προσφυγικών ροών εκτός ευρωπαϊκών συνόρων και συνδέοντάς την όλο και περισσότερο με γεωπολιτικές ισορροπίες, αντί για σταθερές αξίες και νομικές δεσμεύσεις.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Χρύσα Γιαννοπούλου
chrisa.giannopoulou@hias.org
