Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδικάζει την Ελλάδα για την καθυστερημένη πρόσβαση σε θεραπεία και τις απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης οροθετικής αιτούσας άσυλο στον καταυλισμό της Μόριας
Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2026 — Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι η Ελλάδα παραβίασε τα δικαιώματα μιας οροθετικής αιτούσας άσυλο, καθώς δεν διασφάλισε έγκαιρη πρόσβαση στην απαραίτητη αντιρετροϊκή θεραπεία και την υπέβαλε σε απάνθρωπες και ταπεινωτικές συνθήκες στον καταυλισμό της Μόριας, στη Λέσβο.
Στην απόφασή του σχετικά με την R.M. (προσφυγή αριθ. 48822/20), το Δικαστήριο έκρινε ότι η Ελλάδα παραβίασε το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο απαγορεύει τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση.
Η R.M., γυναίκα από το Καμερούν που γεννήθηκε το 1986 και μολύνθηκε με τον ιό HIV ως αποτέλεσμα βιασμού, έφτασε στη Μόρια τον Δεκέμβριο του 2019 και ενημέρωσε τις ελληνικές αρχές ότι ήταν οροθετική. Παρότι οι αρχές γνώριζαν ότι η αντιρετροϊκή θεραπεία δεν ήταν διαθέσιμη στη Λέσβο, η R.M. παρέμεινε στο νησί βάσει του μέτρου του «γεωγραφικού περιορισμού», μιας πολιτικής “εγκλωβισμού” των αιτούντων άσυλο στα νησιά του Αιγαίου. Η διάγνωσή της ως οροθετικής επιβεβαιώθηκε τον Μάρτιο του 2020 και παραπέμφθηκε σε εξειδικευμένη μονάδα λοιμώξεων στην Αθήνα. Παρότι ο περιορισμός στη συνέχεια ήρθη, δεν ξεκίνησε την αντιρετροϊκή θεραπεία παρά τον Ιούλιο του 2020 — πάνω από τέσσερις μήνες μετά τη διάγνωσή της — λόγω σημαντικών και αδικαιολόγητων καθυστερήσεων στη διεκπεραίωση της μεταφοράς της στην ηπειρωτική χώρα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η υγεία της επιδεινώθηκε σημαντικά.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι, λαμβανομένης υπόψη της ευαλωτότητας της R.M. και της εξαρτημένης θέσης της ως αιτούσας άσυλο εντός του συστήματος υποδοχής, η καθυστέρηση άνω των τεσσάρων μηνών στην παροχή απαραίτητης θεραπείας δεν μπορούσε να θεωρηθεί απλή διοικητική ταλαιπωρία. Οι αρχές, επομένως, απέτυχαν να διασφαλίσουν έγκαιρη πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη που χρειαζόταν, κατά παραβίαση του άρθρου 3.
Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι οι συνθήκες στη Μόρια — υπερπληθυσμός, έλλειψη πρόσβασης σε είδη πρώτης ανάγκης, έλλειψη θέρμανσης, ανεπαρκής πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής, ακατάλληλη και ανεπαρκής διατροφή, έλλειψη πρόσβασης σε ιατρική περίθαλψη — συνιστούσαν απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση κατά παραβίαση του άρθρου 3.
Η απόφαση αυτή ακολουθεί την απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο το 2023 στην υπόθεση E.F. κατά Ελλάδας, που αφορούσε επίσης οροθετική αιτούσα άσυλο από το Καμερούν, η οποία είχε μολυνθεί με τον ιό HIV ως αποτέλεσμα βιασμού. Σε εκείνη την υπόθεση, το Δικαστήριο διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 3 λόγω εξάμηνης καθυστέρησης στην πρόσβαση σε αντιρετροϊκή θεραπεία, ενώ η προσφεύγουσα βρισκόταν σε κατάσταση εξάρτησης από το ελληνικό σύστημα υποδοχής.
Το Δικαστήριο επιδίκασε στην R.M. αποζημίωση 8.000 ευρώ για ηθική βλάβη.
Η R.M. εκπροσωπήθηκε από την HIAS Ελλάδος.
Σχολιάζοντας την απόφαση, η R.M. δήλωσε:
«Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με γεμίζει χαρά και συγκίνηση. Για μένα, αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα από μια δικαστική απόφαση: είναι η αναγνώριση της αξίας και της αξιοπρέπειας της ανθρώπινης ζωής, καθώς και μια ουσιαστική επιβεβαίωση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μετά από όλη αυτή τη δοκιμασία, αυτή η απόφαση αντιπροσωπεύει τεράστια αναγνώριση και βαθιά ανακούφιση. Ευχαριστώ ειλικρινά όλους όσους συνέβαλαν ώστε αυτή η αλήθεια να ακουστεί και να υπερασπιστούν αυτά τα θεμελιώδη δικαιώματα. Σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου.»
Για περισσότερες πληροφορίες:
Έλλη Κριονά Σαράντη
Elli.kriona@hias.org
