26 Ιουνίου 2025–Αθήνα:
Η HIAS Greece εκπροσώπησε στις 24 Ιουνίου 2026, ενώπιον του Τριμελούς Δικαστηρίου Ανηλίκων Χανίων, τον Μ.Α., ασυνόδευτο ανήλικο από το Σουδάν, ο οποίος κατηγορούνταν ως άμεσος συνεργός σε υπόθεση παράνομης μεταφοράς αλλοδαπών από κερδοσκοπία και για παράνομη είσοδο στη χώρα.
Ο ανήλικος αφίχθη στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2025, σε ηλικία μόλις 15,5 ετών και χωρίς συνοδεία. Είχε προηγουμένως διαφύγει από τον πόλεμο στο Σουδάν, όπου υπήρξε μάρτυρας της δολοφονίας μελών της οικογένειάς του εξαιτίας της ένοπλης σύρραξης, και κατέφυγε πεζή στη Λιβύη. Στη Λιβύη, όπου δεν υφίσταται σύστημα προστασίας προσφύγων και αιτούντων άσυλο, οι συνθήκες διαβίωσης χαρακτηρίζονται από σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυθαίρετες κρατήσεις, βασανιστήρια, σεξουαλική και εργασιακή εκμετάλλευση.
Χωρίς εναλλακτική, ο ανήλικος αναγκάστηκε να καταβάλει χρηματικό ποσό σε διακινητές προκειμένου να συνεχίσει το ταξίδι του προς την Ευρώπη με σκοπό την αναζήτηση διεθνούς προστασίας. Κατά τη συνήθη πρακτική των κυκλωμάτων διακίνησης, την ημέρα της αναχώρησης εξαναγκάστηκε, υπό την απειλή όπλων, να επιβιβαστεί μαζί με 47 ακόμη άτομα σε ξύλινη βάρκα, χωρίς να έχει οποιαδήποτε συμμετοχή στην πλοήγηση ή στον χειρισμό της.
Μετά την άφιξή του στην Κρήτη, συνελήφθη και τέθηκε σε προσωρινή κράτηση σε κατάστημα κράτησης ενηλίκων, παρά το γεγονός ότι από την αρχή δήλωσε την ανηλικότητά του και αρνήθηκε κάθε εμπλοκή στις αποδιδόμενες πράξεις. Αρχικά, η υπόθεσή του προσδιορίστηκε ενώπιον δικαστηρίου ενηλίκων.
Τον Ιούλιο του 2025, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης, η νομική ομάδα της HIAS Greece υπέβαλε ένσταση ανηλικότητας, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά έγγραφα από τη χώρα καταγωγής. Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την ένσταση, παρέπεμψε την υπόθεση στο αρμόδιο δικαστήριο ανηλίκων και διέταξε την άρση της κράτησης, σχεδόν έξι μήνες μετά τη σύλληψη.
Στη συνέχεια, ο ανήλικος τοποθετήθηκε σε δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων υπό την επιμέλεια επιτρόπου, υπεβλήθη σε συνέντευξη ασύλου και αναγνωρίστηκε ως δικαιούχος διεθνούς προστασίας, λαμβάνοντας άδεια διαμονής.
Με την απόφασή του, το Τριμελές Δικαστήριο Ανηλίκων Χανίων απάλλαξε πλήρως τον κατηγορούμενο. Ειδικότερα, τον έκρινε αθώο για την κατηγορία της συνέργειας σε παράνομη μεταφορά, καθώς δεν προέκυψε ότι τέλεσε την αποδιδόμενη πράξη ούτε ότι στοιχειοθετείται η αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος. Παράλληλα, τον απήλλαξε και από την κατηγορία της παράνομης εισόδου, εφαρμόζοντας το άρθρο 31 της Σύμβασης της Γενεύης, το οποίο απαγορεύει την επιβολή ποινικών κυρώσεων σε πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο για την παράνομη είσοδό τους, λαμβάνοντας υπόψη ότι είχε ήδη αναγνωριστεί ως δικαιούχος διεθνούς προστασίας.
Το Σουδάν αποτελεί σήμερα μία από τις κύριες χώρες προέλευσης προσφύγων, με ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό αναγνώρισης αιτημάτων ασύλου. Στην παρούσα υπόθεση, επιβεβαιώθηκε ότι ο ανήλικος δεν είχε λάβει οποιοδήποτε οικονομικό όφελος ούτε διατηρούσε οποιαδήποτε σχέση με δίκτυα διακινητών.
Η απόφαση αυτή συνιστά μία ακόμη σημαντική δικαίωση, αναγνωρίζοντας τις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες εξαναγκάζονται οι αιτούντες άσυλο να μετακινούνται, και εφαρμόζοντας ορθά το ισχύον νομικό πλαίσιο. Προστίθεται δε σε μια σειρά αντίστοιχων αθωωτικών αποφάσεων που έχει επιτύχει η νομική ομάδα της HIAS Greece.
Η HIAS Greece εκφράζει την ικανοποίησή της για την κρίση του Δικαστηρίου και τη δικαίωση του ανηλίκου, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη να τερματιστούν οι άδικες ποινικές διώξεις εις βάρος προσφύγων και αιτούντων άσυλο. Επισημαίνεται, τέλος, η σημασία της δημιουργίας ασφαλών και νόμιμων οδών, ώστε οι άνθρωποι που αναζητούν προστασία να μην καθίστανται ευάλωτοι στα κυκλώματα διακίνησης και να μην θέτουν τη ζωή τους σε κίνδυνο.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Βάσια Κατσίκη
Vasia.katsiki@hias.org
